Jong talent verbindt bodem, archeologie en klimaatadaptatie
Tijdens het SIKB Jaarcongres op 24 september 2026 stonden twee onderzoeken centraal bij de SIKB Studieprijs. Deze prijs werd dit jaar voor de vierde keer uitgereikt om jong talent in het werkveld te stimuleren en te waarderen. De twee genomineerde onderzoeken laten zien hoe bodem en archeologie nieuwe inzichten opleveren voor het verleden en voor de toekomst.
In het plenaire ochtendprogramma presenteerden de genomineerden hun onderzoeken aan de deelnemers van het congres. De onderzoeken richtten zich op uiteenlopende vragen: de zoektocht naar een vroegmiddeleeuwse bewoningslocatie aan de Gooimeerkust bij Oud Naarden en mogelijkheden om historische straatbeelden van de Recht Boomssloot te benutten voor een klimaatadaptieve en toekomstbestendige kade. Beide onderzoeken leverden nieuwe inzichten op voor het werkveld.
Op zoek naar de sporen van Naruthi
Casper Langendorff (Hogeschool Saxion) bracht een vroegmiddeleeuwse bewoningslocatie aan de Gooimeerkust bij Oud Naarden in kaart. Naar Naruthi werd al decennialang onderzoek gedaan, onder meer door vrijwilligers, maar de locatie was nooit archeologisch wetenschappelijk onderzocht of definitief vastgesteld. Voor zijn studie combineerde Casper een bureaustudie met geofysisch onderzoek, in samenwerking met de Rijksdienst voor Cultureel Erfgoed (RCE) en Periplus Archeomare. Hij dook in literatuur en archieven, bestudeerde historische kaarten en vondsten en sprak met vrijwilligers over eerdere waarnemingen. De bureaustudie leverde De bureaustudie leverde op basis van deze informatie een duidelijke verwachtingszone op. Het geofysisch onderzoek bracht onder meer een opvallende overgangszone in beeld, maar nog geen duidelijk beeld van vroegmiddeleeuwse bewoningssporen. De verschillende bronnen en onderzoeksmethoden leveren samen nieuwe aanknopingspunten op. Zoals uit de studie naar voren komt: “Samenwerking tussen vrijwilligers, archieven en specialisten maakt nieuwe inzichten mogelijk.” Voor vervolgonderzoek wordt onder meer gekeken naar magnetometeronderzoek met een drone, gericht op het opsporen van ferromagnetische structuren.
Een gracht met een dynamische geschiedenis
Bo Kops, Iris Leutscher en Frank Morssinkhof (Hogeschool Saxion) richtten zich op de Recht Boomssloot in Amsterdam. Aanleiding waren renovaties van de gracht en het verlies van groen erfgoed. Hun advies draaide om de vraag welke, op historische bronnen gebaseerde straatbeelden, een klimaatadaptief alternatief kunnen vormen om de kade toekomstbestendig te maken. Bo en Frank namen daarom samen namens het drietal de congresdeelnemers mee in Tijdloze Grachten. Om tot hun advies te komen, waren de studenten de archieven en databases ingedoken en onderzochten zij oude boeken, kranten, kaarten, beleidsstukken, schilderijen en foto's. Ze brachten de geschiedenis, bodemhistorie en biodiversiteit in beeld en maakten op basis daarvan reconstructies. Vervolgens werden klimaatprognoses toegepast op deze historische situaties. De geschiedenis van de Recht Boomssloot blijkt dynamisch. Al snel stonden er bomen langs de gracht, eerst lindebomen en later iepen. Eind negentiende eeuw was de gracht kaal, waarna begin twintigste eeuw opnieuw bomen werden aangeplant. Er is daarom niet één bepalend historisch groenbeeld. De studenten concluderen: “Een gracht met een dynamische geschiedenis vereist een dynamische aanpak.” Daarbij hoort volgens het advies onder meer dat de gracht na renovatie niet te lang kaal blijft en dat niet alleen bomen van dezelfde leeftijd worden aangeplant.
Van pitch naar gesprek
Dit jaar was nieuw dat de deelnemers aan de Studieprijs naast hun pitch ook een posterpresentatie hielden tijdens de pauzes tussen de parallelsessies in de foyer. De belangstelling voor de posterpresentaties was groot: congresdeelnemers konden de studies bekijken, nader in gesprek gaan met de studenten en vragen stellen. Zo liep de Studieprijs als een rode draad door de congresdag. In het plenaire middagprogramma ging dagvoorzitter Yvon van Mastrigt met de studenten in gesprek over hun ervaringen van de dag en de gesprekken die zij bij hun posters hadden gevoerd. Daarna was het tijd voor de stemming.
Tijdloze Grachten wint Studieprijs 2026
Het Adviesrapport Tijdloze Grachten kreeg de meeste stemmen. Bo Kops en Frank Morssinkhof ontvingen de prijs van € 1.000,- uit handen van Yvon van Mastrigt. Zij feliciteerde de winnaars en bedankte alle pitchers voor hun deelname.
Ook volgend jaar is er op het SIKB Jaarcongres ruimte voor nieuw onderzoek en nieuwe perspectieven. De aanwezige tweedejaarsstudenten van Saxion, Yuverta en Van Hall Larenstein werden uitgenodigd om mee te doen met de Studieprijs 2027.
Foto: SIKB